Chúng ta đang sống trong một thời đại mà "thành công" được định nghĩa bằng con số: tài khoản ngân hàng, số lượt theo dõi trên mạng xã hội, hay diện tích của một ngôi nhà. Chính vì mải chạy theo những thước đo ấy, chúng ta thường quên mất thước đo thực sự của sự tồn tại: thang đo của vũ trụ.
Hãy tưởng tượng chúng ta đang "zoom-out" (thu nhỏ) Trái Đất lại. Bạn đang ngồi đó, có thể đang loay hoay với một hóa đơn chưa thanh toán, đau lòng vì một dòng tin nhắn lạnh lùng, hoặc dằn vặt bản thân vì một thất bại trong sự nghiệp. Những nỗi đau đó, đối với bạn, là khổng lồ. Nó chiếm trọn tâm trí bạn.
Nhưng hãy nhìn xem: Trái Đất chỉ là một chấm xanh nhạt bé nhỏ mờ nhạt giữa đại dương ánh sáng của Thái Dương Hệ. Thái Dương Hệ chỉ là một hạt bụi trong Dải Ngân hà gồm hơn 200 tỷ ngôi sao. Và Dải Ngân hà chỉ là một trong hàng nghìn tỷ thiên hà khác trong vũ trụ khả kiến rộng 93 tỷ năm ánh sáng. Trước cái bóng vĩ đại của vĩnh cửu và vô tận, mọi tham vọng, mọi nỗi đau, mọi hóa đơn và mọi dòng tin nhắn của loài người chẳng phải là nực cười và vô nghĩa hay sao?
Nếu bạn cảm thấy một sự tuyệt vọng lạnh lẽo xâm chiếm khi nhận ra sự nhỏ bé của mình, hãy nán lại một chút. Đừng vội quay đi. Bởi vì ngay tại lằn ranh của sự "vô nghĩa" ấy, một phép màu rực rỡ nhất của tạo hóa sắp sửa được hé lộ. Bạn không phải là một hạt bụi vô nghĩa bị bỏ quên. Bạn là một kỳ quan.
Bản thể của những vì sao: Khi vũ trụ cất tiếng nói
Câu nói lãng mạn và chân thực nhất mà khoa học từng tặng cho nhân loại là: "Chúng ta được làm từ tro bụi của các ngôi sao".
Hàng tỷ năm trước, sâu bên trong lõi của những ngôi sao khổng lồ thế hệ đầu tiên, áp suất và nhiệt độ cực đại đã rèn nên các nguyên tố hóa học. Khi những ngôi sao đó kết thúc cuộc đời bằng một vụ nổ Supernova huy hoàng, chúng đã tung vãi những nguyên tố ấy vào không gian. Carbon trong cơ thể bạn, sắt trong máu bạn, canxi trong xương bạn... tất cả đều từng là một phần lõi của một ngôi sao đã chết.
Vì vậy, bạn không nằm ngoài vũ trụ. Bạn không phải là một kẻ xa lạ bị ném vào một không gian lạnh lẽo. Bạn chính là vũ trụ đang trải nghiệm chính nó dưới hình hài một con người.
Khi bạn ngước nhìn bầu trời đêm và cảm thấy choáng ngợp, đó là vũ trụ đang tự chiêm ngưỡng vẻ đẹp của chính mình. Khi bạn khao khát, khi bạn mong muốn, khi bạn yêu thương... đó không chỉ là cảm xúc cá nhân nhỏ bé. Đó là một nhịp đập, một dòng chảy khao khát của chính vũ trụ đang tuôn chảy qua lăng kính của bản thể bạn. Mong muốn của bạn, do đó, bản chất của nó là vĩ đại, vì nó là một phần của tổng thể.
Đặc quyền của sự "vô nghĩa" và Nghệ thuật trôi theo dòng
Rất nhiều người đau khổ vì họ cố gắng gán cho cuộc đời một ý nghĩa "phải có". Họ muốn vũ trụ có một kịch bản sẵn cho họ, và họ sợ mình đóng sai vai. Nhưng sự thật là: Vũ trụ quá rộng lớn và có thể, nó chẳng quan tâm đến việc bạn kiếm được bao nhiêu tiền hay bạn có bị người yêu bỏ hay không.
Và đây chính là sự giải thoát vĩ đại mà tôi gọi là "Chủ nghĩa hư vô lạc quan".
Chính vì vũ trụ không có một kịch bản định sẵn, nên bạn được trao tặng một đặc quyền tối thượng: quyền tự do tuyệt đối để tạo ra ý nghĩa cho riêng mình. Không có áp lực phải thành công theo cách của người khác. Không có sự phán xét của một thực thể siêu nhiên nào về những sai lầm của bạn. Bạn là họa sĩ, và cuộc đời bạn là tấm toan trắng. Bạn muốn vẽ gì lên đó cũng được. Sự vô nghĩa ở tầm vóc vĩ mô chính là tấm thẻ bài miễn tử cho cái tôi (ego) luôn sợ hãi của bạn ở tầm vóc vi mô.
Trong tinh thần của Thiền, tôi muốn nói với bạn về mong muốn. Chúng ta là con người, chúng ta không thể không mong muốn. Đừng cố gắng tiêu diệt mong muốn, vì đó là dập tắt dòng chảy của sự sống. Nhưng hãy học cách "mong muốn mà không dính mắc".
Hãy mong muốn như cách bạn ngắm nhìn một dòng sông. Bạn mong nước sông chảy ra biển lớn, đó là lẽ tự nhiên. Nhưng nếu dòng sông gặp một tảng đá và rẽ hướng, bạn không ngồi đó khóc lóc, dằn vặt tảng đá, hay cố gắng bắt dòng sông phải chảy theo hướng cũ. Bạn biết rõ mình mong muốn dòng sông trôi chảy, nhưng bạn chấp nhận mọi khúc quanh của nó với sự tò mò.
Hãy sống thuận theo dòng (Go with the flow). Đặt ra nhân (mong muốn và nỗ lực), nhưng đừng bắt buộc quả phải ra theo ý mình. Vũ trụ vận hành theo luật Nhân Quả và muôn vàn duyên số phức tạp mà trí tuệ nhỏ bé của ta không thể thấu hết. Thay vì lo lắng về kết quả, hãy tận hưởng trọn vẹn quá trình, tận hưởng mọi thứ sắp diễn ra như một bí mật thú vị mà vũ trụ đang dần hé mở cho bạn.
Sự vĩ đại của cái chớp mắt hữu hạn
Vũ trụ đã tồn tại hơn 13,8 tỷ năm và sẽ còn tồn tại hàng nghìn tỷ năm nữa. Sự vĩnh cửu của nó là sự tĩnh lặng, lạnh lẽo.
Con người chỉ sống một cái chớp mắt khoảng dăm bảy chục năm. Nhưng chính vì sự hữu hạn khắc nghiệt đó, tồn tại của con người mới rực rỡ đến mức khiến các vì sao cũng phải ghen tị.
Nếu bạn sống mãi mãi, bạn sẽ chẳng bao giờ trân trọng một buổi chiều tà, một nụ cười của người thân, hay cảm giác ấm áp của một ly trà nóng. Chính vì biết mọi thứ sẽ qua đi, nên chúng ta mới biết yêu say đắm, biết khao khát mãnh liệt, biết đau đớn đến tận cùng và hi vọng đến cháy bỏng. Cái chớp mắt của đời người tạo ra một sức nóng mãnh liệt của cảm xúc và ý thức thứ mà những hố đen lạnh lẽo hay những tinh vân xa xôi không bao giờ có được.
Sự nhỏ bé của bạn không làm giảm đi giá trị của bạn. Ngược lại, việc một thực thể nhỏ bé có thể chứa đựng cả một vũ trụ tâm hồn, có thể nhận thức được sự vĩ đại của không gian và thời gian, đó mới chính là phép màu lớn nhất.
Vậy nên, người bạn đồng hành của tôi, mỗi khi bạn cảm thấy chênh vênh trước dòng chảy cuộc đời, hãy làm hai việc.
Trước hết, hãy ngước nhìn lên bầu trời đêm đầy sao. Hãy để sự choáng ngợp ấy nuốt chửng cái ngã mạn và những lo toan vụn vặt của bạn. Hãy cảm nhận sự nhẹ nhõm khi biết rằng bạn chỉ là hạt cát, và những vấn đề của bạn thực sự chẳng là gì cả.
Sau đó, hãy ngồi xuống, tự ôm lấy chính mình, cảm nhận nhịp đập của trái tim. Hãy nhớ rằng trái tim ấy đang bơm dòng máu chứa tro bụi của những vì sao. Bạn là một kỳ quan có ý thức. Hãy sống thật cuồng nhiệt, thật trọn vẹn với những mong muốn của mình, nhưng với một tâm thế tĩnh tại của một Thiền sư: sẵn sàng đón nhận mọi khúc quanh của dòng sông cuộc đời.
Hãy cứ ước mơ, hãy cứ nỗ lực, và hãy cười vang trước những kết quả bất ngờ. Bởi vì, dù thế nào đi nữa, bạn vẫn luôn là một phần đẹp đẽ nhất của vũ trụ này.